İlk evinizi almak heyecan verici, ama aynı zamanda karmaşık bir süreç. Amerika’da ev satın alma işlemi birçok kişi ve belge içerir: kredi veren kuruluş, emlak danışmanı, ev müfettişi, sigorta şirketi ve kapanış (closing) işlemlerini yürüten kurum. Süreci önceden bilmek, hem stresi hem de pahalı hataları azaltır.
Bu yazıda DMV’de ev almak isteyen ilk kez alıcılar için temel adımları sıralıyoruz. Kurallar ve programlar Virginia, Maryland ve DC arasında farklılık gösterebilir. Bu nedenle burada anlatılanları genel bir harita olarak görün.
1. Mali hazırlık
Önce gelirinizi, borçlarınızı ve birikiminizi net olarak görün. Kredi raporunuzu kontrol edin ve hatalar varsa düzeltin. Peşinat, kapanış masrafları ve taşınma sonrası bir acil durum fonu için ne kadar ayırabileceğinizi hesaplayın. Peşinat oranı kredi türüne göre değişir. Bu yüzden bir rakam ezberlemek yerine kredi verenle konuşun.
Maaş bordroları, banka ekstreleri, vergi beyannameleri ve kimlik belgeleri gibi evrakları baştan toplayın. Kredi verenler genellikle gelirinizi ve çalışma geçmişinizi belgelemenizi ister. Yeni bir ülkeden geldiyseniz gelir kanıtı ve kredi geçmişi konusunda hangi alternatiflerin kabul edildiğini sorun.
2. Kredi seçeneklerini ve ön onayı öğrenin
Ev kredisinin (mortgage) farklı türleri vardır. Yaygın olanlar konvansiyonel krediler, FHA kredileri ve uygun olanlar için VA kredileridir. Her birinin şartları farklıdır. Ayrıca Virginia, Maryland ve DC’nin ilk kez ev alanlara yönelik yardım programları olabilir. Bunların uygunluk şartları ve bütçeleri zamanla değişir, bu yüzden güncel bilgiyi ilgili kurumdan doğrulayın.
Birkaç farklı kredi verenden teklif alın. Ön onay (pre-approval) mektubu, satıcıya ciddi bir alıcı olduğunuzu gösterir. Faizi belirli bir süre sabitleyen (rate lock) seçenek olup olmadığını ve ne kadar süre geçerli olduğunu da sorun. Göçmenlik statüsünün kredi uygunluğunu nasıl etkilediği kuruluşa göre değişebilir, bu yüzden en başta sorun. Ayrıca HUD onaylı konut danışmanlarından ücretsiz ya da düşük ücretli rehberlik alabilirsiniz.
Uzun vadeli planınız kalıcı oturum ise, alanında öne çıkan profesyoneller için yetenek bazlı vizeler (EB-1, EB-2 NIW gibi) hakkında bilgi edinmek ev alma planınızı netleştirmenize yardımcı olabilir; kredi uygunluğu için yine de kredi verenle konuşun.
3. Doğru ekibi kurun
Bir alıcı temsilcisi (buyer’s agent) bulun. Lisanslı olduğunu ve bölgeyi bildiğini kontrol edin. Sözleşme şartlarını, komisyonun nasıl ödendiğini baştan açık şekilde konuşun. Tek bir kişiye güvenmek yerine sorularınızı sormaktan çekinmeyin. Gerekirse bir emlak avukatına da danışabilirsiniz.
4. Ev arama ve teklif verme
Bütçenize ve önceliklerinize uygun evleri gezin. Ev gezerken sadece güzel görünen yüzeylere değil, çatıya, tesisata, ısıtma ve soğutma sistemine, çevre gürültüsüne de dikkat edin. Not tutun ve fotoğraf çekin, çünkü birkaç evden sonra hepsi birbirine karışabilir.
Teklif verirken fiyatın yanında kapanış tarihi, ön ödeme (earnest money) ve koşullar da önemlidir. Teklif kabul edildiğinde sözleşme imzalanır. Sözleşmedeki süreler ve şartlar bağlayıcıdır. İmzalamadan önce her satırı anladığınızdan emin olun.
5. Ev muayenesi, ekspertiz ve kredi onayı
Ev muayenesi (home inspection), evin durumunu bağımsız bir uzmanın gözüyle görmenizi sağlar. Bulgular, pazarlık ya da tamir talebi için dayanak olabilir. Kredi veren kuruluş ayrıca değerleme (appraisal) yaptırır. Bu aşamada yeni borç almak ya da iş değiştirmek kredinizi riske atabilir.
Aynı dönemde bir title şirketi evin mülkiyet geçmişini araştırır. Evin üzerinde eski bir borç, haciz ya da başka bir hukuki sorun olup olmadığına bakar. Çoğu alıcı için title sigortası da bu aşamada önerilir. Hangi sigortanın zorunlu, hangisinin isteğe bağlı olduğunu kredi verenden ve title şirketinden net şekilde öğrenin.
6. Belgeleri okuyun ve kapanışa gidin
Kredi başvurusundan sonra size Loan Estimate belgesi verilir. Kapanıştan önce de Closing Disclosure belgesi size ulaşır. Bu belgenin kapanıştan en az üç iş günü önce size verilmesi gerekir. Rakamları ilk tekliflerle karşılaştırın ve anlamadığınız kalemleri sorun. Belgeler hakkında ayrıntılı rehberler için Consumer Financial Protection Bureau sitesine bakabilirsiniz.
Kapanış masraflarını unutmayın. Peşinatın yanında kapanışta ödenen masraflar vardır: kredi işlem ücretleri, title ve sigorta bedelleri, değerleme ve muayene ücretleri, bazı yerlerde devir ve kayıt vergileri. Tutarlar eyalete, ilçeye ve krediye göre değişir. Loan Estimate belgesi bu kalemleri listeler. Satıcının bazı masrafları üstlenip üstlenmeyeceği pazarlık konusu olabilir. Bunu teklif aşamasında emlak danışmanınıza sorun.
Kapanış gününden önce evi son bir kez gezin (final walk-through). Tamir sözü verildiyse yapıldığını ve evin sözleşmedeki durumda olduğunu kontrol edin. Kapanışta imzalar atılır, ödeme yapılır ve anahtar teslim edilir.
Apartman tipi evlerde ek maliyetler. Condo ya da townhouse satın alıyorsanız ev sahipleri birliği (HOA) aidatı ve birliğin kuralları devreye girer. Aidatın aylık tutarı, neleri kapsadığı ve birliğin mali durumu karar vermeden önce incelenmesi gereken konulardır. Aidat artışı ve ortak alan yenilemeleri gibi masraflar bütçenizi etkileyebilir.
Ev sahibi olduktan sonra. Anahtarı aldığınızda süreç bitmez. Emlak vergisi, ev sigortası, bakım ve onarım için düzenli bütçe ayırmanız gerekir. Satın alma belgelerini güvenli bir yerde saklayın. Vergi dönemlerinde bu belgeler işinize yarayabilir. Vergi etkileri için bir vergi uzmanına danışın.
Sık yapılan hatalar
- Sadece aylık taksite bakıp emlak vergisi, sigorta ve bakım masraflarını unutmak.
- Ön onay almadan ev gezmeye başlamak.
- Kredi onayından önce büyük alışveriş yapmak ya da yeni borç açmak.
- Ev muayenesini maliyet diye atlamak.
- Kapanış belgelerini imzadan önce dikkatle okumamak.
- Sadece tek bir kredi verenle konuşmak.
İlk evini almış ailelerin deneyimleri, süreci anlamak için en güvenilir kaynaklardan biridir. Siz de bu yolculuğu yaşadıysanız DMV Talks’ta hikâyenizi paylaşın, diğer ailelere ışık tutun.
Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali, tıbbi ya da resmi tavsiye değildir. Kurallar ve uygulamalar zamanla değişebilir. Karar vermeden önce mutlaka resmi kaynakları ve uzmanları kontrol edin.
